Van Strijd naar Kracht: Samen Dyslexie Begrijpen

Terwijl ik aan de keukentafel zat en voor de zoveelste keer flashcards met mijn zoon doornam, overviel een gevoel van bezorgdheid me. We hadden talloze boeken gelezen, eindeloze flashcards doorgenomen, en elk leesprogramma op basis van fonetiek geprobeerd dat we konden vinden, maar niets leek voldoende om hem te helpen terwijl hij worstelde met leren lezen. Uitgeput en overweldigd gaf ik toe: “Ik heb het gevoel dat ik je tekortschiet.” Zijn reactie, met tranen in zijn ogen, “Ik heb het gevoel dat ík jou tekortschiet,” brak mijn hart. Op dat moment wist ik dat er iets moest veranderen.

Mijn zoon heeft, net als zovelen, dyslexie. Deze ontzettend veelvoorkomende aandoening treft ongeveer 20% van de bevolking en is verantwoordelijk voor bijna 80-90% van alle leerstoornissen. Statistisch gezien zullen in een klas van 25 leerlingen waarschijnlijk zo’n 5 leerlingen dyslectisch zijn. Toch wordt dyslexie, ondanks de hoge prevalentie, vaak verkeerd begrepen in onderwijsomgevingen en ook onder het grote publiek.

Als moeder van twee dyslectische kinderen en een pleitbezorger, zijn er een aantal belangrijke punten die ik wil dat mensen begrijpen over dyslexie.

  • Dyslexie heeft niets te maken met intelligentie. Het beïnvloedt de fonologische verwerking – het vermogen om geluiden aan letters te koppelen – en niet het cognitieve vermogen. Mensen met dyslexie zijn net zo capabel als hun leeftijdsgenoten. 
  • Sterke punten doen ertoe. Veel mensen met dyslexie excelleren in creatief denken en probleemoplossing. Sterker nog, 35% van de oprichters van bedrijven identificeert zich als dyslectisch! Dyslexie gaat vaak gepaard met sterke punten zoals visueel-ruimtelijke vaardigheden, nieuwsgierigheid, het vermogen om complexe concepten snel te begrijpen, een uitgebreide woordenschat en denken buiten de gebaande paden. Deze aandoening komt voor bij veel succesvolle mensen, waaronder Agatha Christie, Steven Spielberg, Jennifer Aniston, en Shark Tank-investeerders zoals Barbara Corcoran, Daymond John en Kevin O’Leary. Dyslectici kunnen in bijna elk vakgebied bloeien, omdat hun vermogen om anders te denken hen vaak onderscheidt in hun werk.
  • Het is een levenslange aandoening. Mensen met dyslexie kunnen leren lezen en spellen, maar dat betekent niet dat ze hun dyslexie zijn ontgroeid. Het is een levenslange neurologische aandoening. Volwassenen met dyslexie kunnen nog steeds problemen melden met werkgeheugen, moeite met spellen wanneer ze moe of overweldigd zijn, vermoeidheid ervaren tijdens het lezen, een laag zelfbeeld of andere emotionele gevoelens van tekortkoming hebben, ze kunnen nog steeds woorden verkeerd uitspreken, moeite hebben met wiskundige woordproblemen, een slecht handschrift hebben, moeite hebben met het lezen van kaarten, en meer. 
  • Moed en hard werken. Het is bijna onmogelijk om te overdrijven hoe hard dyslectische leerlingen werken aan taalgerelateerde taken. In een schoolsituatie komen taalgerelateerde taken voor in elk vakgebied. Dyslectische kinderen zijn niet lui of ongemotiveerd, en ze proberen zeker niet “moeilijk te doen.” Deze leerlingen tonen ongelooflijke veerkracht door keer op keer de uitdagingen van het lezen aan te gaan. Onderzoek toont aan dat ze bijna vijf keer meer hersengebied gebruiken voor taalgerelateerde taken dan hun niet-dyslectische leeftijdsgenoten. In plaats van simpelweg door school te wandelen, beklimmen ze bergen – elke dag opnieuw. Ondanks deze enorme hoeveelheid werk, zullen de resultaten van dyslectische leerlingen vaak niet hun ware intelligentie of de inspanning die ze in die taken hebben gestoken weerspiegelen. 
  • Het heeft invloed op hoe leerlingen zich voelen over zichzelf. Lezen is een van de eerste taken die leerlingen op school moeten uitvoeren, waardoor het een vroeg en essentieel onderdeel van het leren is. Voor alle leerlingen kan het leerproces een gevoel van kwetsbaarheid creëren. Dit gevoel wordt echter versterkt voor dyslectische kinderen die extra uitdagingen tegenkomen in een omgeving waar lezen vanzelf lijkt te gaan voor hun leeftijdsgenoten. Wanneer ze worstelen met taken die anderen bijna moeiteloos vinden, kan dit hun gevoel van ontoereikendheid versterken. Dit kan hen ertoe brengen ten onrechte te geloven dat ze niet zo slim zijn als hun peers. Dyslectische leerlingen en volwassenen ervaren vaak angst, schaamte en frustratie – niet alleen met lezen, schrijven en spellen – maar ook omdat hun moeilijkheden vaak niet begrepen worden door anderen.  
  • Ouders hebben steun nodig. Veel ouders willen helpen, maar weten niet wat ze moeten doen. Ze realiseren zich dat alleen hardop voorlezen en het doornemen van flashcards hun dyslectische kind niet zal helpen om te leren lezen, maar ze zijn niet getraind in de instructie die hun kind nodig heeft. Wanhopig op zoek naar oplossingen, wenden sommige ouders zich tot een ad-hoc benadering, maar dit kan meer kwaad dan goed doen. Dyslectische leerlingen hebben gestructureerd onderwijs nodig van getrainde leraren en, indien nodig, van tutors. 
  • Genetische factoren: Dyslexie komt vaak voor in families. Veel volwassenen realiseren zich pas dat ze dyslexie hebben wanneer ze vergelijkbare moeilijkheden bij hun kinderen zien. Dit maakt het navigeren door het onderwijssysteem nog moeilijker, vooral als de eigen schoolervaring van de ouder moeilijk was. Het gebrek aan vertrouwen in het systeem kan hun pleitbezorging bemoeilijken. 
  • Vroege identificatie en lerarenopleiding zijn essentieel. Dyslexie kan en moet vroeg worden geïdentificeerd (veel eerder dan in groep 3). Vroege interventie met gestructureerd leesonderwijs helpt leesachterstanden in te halen en voorkomt dat kinderen veel van de emotionele uitdagingen ervaren die gepaard gaan met achterop raken.  

De conclusie: Volgende stappen voor verandering.



Om dyslectische kinderen beter te ondersteunen, moeten we duidelijke vervolgstappen nemen: 

  • Ouderschapskracht: Veel ouders weten niet waar ze op moeten letten bij het herkennen van dyslexie. Ik raad aan om de “Signs of Dyslexia” (Tekenen van Dyslexie) van het Yale Center for Dyslexia & Creativity te raadplegen en op uw intuïtie te vertrouwen. Als u zich zorgen maakt, begin dan met praten met professionals die antwoorden kunnen bieden. 
  • Verhoog het Bewustzijn: Verspreid het begrip van dyslexie in scholen, bibliotheken en organisaties. Aangezien dyslexie 80-90% van de leerproblemen veroorzaakt, moeten schoolbestuurders goed geïnformeerd zijn over deze aandoening. 
  • Normaliseer gesprekken: Open gesprekken over dyslexie op scholen kunnen een cultuur van begrip en belangenbehartiging creëren, waar zowel leerlingen, leraren als ouders baat bij hebben.
  • Ondersteun docenten: Leraren zouden training moeten krijgen in dyslexie en gestructureerde geletterdheid, te beginnen tijdens hun opleiding en voortgezet via professionele ontwikkeling.  
  • Creëer inclusieve scholen: Scholen zouden talenten buiten het academische domein moeten vieren en een omgeving creëren waarin elke leerling zich gewaardeerd voelt om zijn of haar unieke kwaliteiten. 

Meghan Volk, MA, is een Certified Academic Language Practitioner (CALP) en moeder van twee kinderen met dyslexie. Hun diagnoses inspireerden haar inzet om lezers met moeilijkheden te ondersteunen. Met bijna twee decennia ervaring in het werken met jongeren in de geestelijke gezondheidszorg, pleegzorg, het basis- en voortgezet onderwijs en het hoger onderwijs, biedt Meghan nu gespecialiseerde leesondersteuning via haar op Orton-Gillingham gebaseerde praktijk, Dyslexia Tutoring Center. Meer informatie vind je op www.readinghelpnow.com of volg haar op Instagram @dyslexiatutoringcenter.

Van Strijd naar Kracht: Samen Dyslexie Begrijpen

Geef een reactie

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *